ಶ್ರೀಶಿವರಹಸ್ಯಾಂತರ್ಗತಾ ಋಭುಗೀತಾ ಭಾಗ - 1

ಶ್ರೀಶಿವರಹಸ್ಯಾಂತರ್ಗತಾ ಋಭುಗೀತಾ ॥

1 ॥ ಪ್ರಥಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ॥

ಹೇಮಾದ್ರಿಂ ಕಿಲ ಮಾತುಲುಂಗಫಲಮಿತ್ಯಾದಾಯ ಮೋದಾಧಿಕೋ

ಮೌಢ್ಯಾನ್ನಾಕನಿವಾಸಿನಾಂ ಭಯಪರೈರ್ವಾಕ್ಯೈರಿವ ಪ್ರಾರ್ಥಿತಃ ।

ನೀಲೀಶಾಂಬರನೀಲಮಂಬರತಲಂ ಜಂಬೂಫಲಂ ಭಾವಯನ್

ತಂ ಮುಂಚನ್ ಗಿರಿಮಂಬರಂ ಪರಿಮೃಶನ್ ಲಂಬೋದರಃ ಪಾತು ಮಾಂ ॥ 1.1 ॥

ವಾಮಂ ಯಸ್ಯ ವಪುಃ ಸಮಸ್ತಜಗತಾಂ ಮಾತಾ ಪಿತಾ ಚೇತರತ್

ಯತ್ಪಾದಾಂಬುಜನೂಪುರೋದ್ಭವರವಃ ಶಬ್ದಾರ್ಥವಾಕ್ಯಾಸ್ಪದಂ ।

ಯನ್ನೇತ್ರತ್ರಿತಯಂ ಸಮಸ್ತಜಗತಾಮಾಲೋಕಹೇತುಃ ಸದಾ

ಪಾಯಾದ್ದೈವತಸಾರ್ವಭೌಮಗಿರಿಜಾಲಂಕಾರಮೂರ್ತಿಃ ಶಿವಃ ॥ 1.2 ॥

ಸೂತಃ –

ಜೈಗೀಷವ್ಯಃ ಪುನರ್ನತ್ವಾ ಷಣ್ಮುಖಂ ಶಿವಸಂಭವಂ ।

ಪಪ್ರಚ್ಛ ಹೃಷ್ಟಸ್ತಂ ತತ್ರ ಮುನಿಭಿರ್ಗಣಪುಂಗವೈಃ ॥ 1.3 ॥

ಜೈಗೀಷವ್ಯಃ –

ಕರುಣಾಕರ ಸರ್ವಜ್ಞ ಶರಣಾಗತಪಾಲಕ ।

ಅರುಣಾಧಿಪನೇತ್ರಾಬ್ಜ ಚರಣಸ್ಮರಣೋನ್ಮುಖ ॥ 1.4 ॥

ಕರುಣಾವರುಣಾಂಭೋಧೇ ತರಣಿದ್ಯುತಿಭಾಸ್ಕರ ।

ದಿವ್ಯದ್ವಾದಶಲಿಂಗಾನಾಂ ಮಹಿಮಾ ಸಂಶ್ರುತೋ ಮಯಾ ॥ 1.5 ॥

ತ್ವತ್ತೋಽನ್ಯತ್ ಶ್ರೋತುಮಿಚ್ಛಾಮಿ ಶಿವಾಖ್ಯಾನಮನುತ್ತಮಂ ।

ತ್ವದ್ವಾಕ್ಯಕಂಜಪೀಯೂಷಧಾರಾಭಿಃ ಪಾವಯಾಶು ಮಾಂ ॥ 1.6 ॥

ಸೂತಃ –

ಇತಿ ತಸ್ಯ ಗಿರಾ ತುಷ್ಟಃ ಷಣ್ಮುಖಃ ಪ್ರಾಹ ತಂ ಮುನಿಂ ॥ 1.7 ॥

ಶ್ರೀಷಣ್ಮುಖಃ –

ಶೃಣು ತ್ವಮಗಜಾಕಾಂತೇನೋಕ್ತಂ ಜ್ಞಾನಮಹಾರ್ಣವಂ ।

ಋಭವೇ ಯತ್ಪುರಾ ಪ್ರಾಹ ಕೈಲಾಸೇ ಶಂಕರಃ ಸ್ವಯಂ ॥ 1.8 ॥

ಬ್ರಹ್ಮಸೂನುಃ ಪುರಾ ವಿಪ್ರೋ ಗತ್ವಾ ನತ್ವಾ ಮಹೇಶ್ವರಂ ।

ಋಭುರ್ವಿಭುಂ ತದಾ ಶಂಭುಂ ತುಷ್ಟಾವ ಪ್ರಣತೋ ಮುದಾ ॥ 1.9 ॥

ಋಭುಃ –

ದಿವಾಮಣಿನಿಶಾಪತಿಸ್ಫುಟಕೃಪೀಟಯೋನಿಸ್ಫುರ-

ಲ್ಲಲಾಟಭಸಿತೋಲ್ಲಸದ್ವರತ್ರಿಪುಂಡ್ರಭಾಗೋಜ್ವಲಂ ।var was ತ್ರಿಪುಂಟ್ರ

ಭಜಾಮಿ ಭುಜಗಾಂಗದಂ ವಿಧೃತಸಾಮಿಸೋಮಪ್ರಭಾ-

ವಿರಾಜಿತಕಪರ್ದಕಂ ಕರಟಿಕೃತ್ತಿಭೂಷ್ಯತ್ಕಟಿಂ ॥ 1.10 ॥

ಫಾಲಾಕ್ಷಾಧ್ವರದಕ್ಷಶಿಕ್ಷಕವಲಕ್ಷೋಕ್ಷೇಶವಾಹೋತ್ತಮ-

ತ್ರ್ಯಕ್ಷಾಕ್ಷಯ್ಯ ಫಲಪ್ರದಾವಭಸಿತಾಲಂಕಾರರುದ್ರಾಕ್ಷಧೃಕ್ ।

ಚಕ್ಷುಃಶ್ರೋತ್ರವರಾಂಗಹಾರಸುಮಹಾವಕ್ಷಃಸ್ಥಲಾಧ್ಯಕ್ಷ ಮಾಂ

ಭಕ್ಷ್ಯೀಭೂತಗರಪ್ರಭಕ್ಷ ಭಗವನ್ ಭಿಕ್ಷ್ವರ್ಚ್ಯಪಾದಾಂಬುಜ ॥ 1.11 ॥

ಗಂಗಾಚಂದ್ರಕಲಾಲಲಾಮ ಭಗವನ್ ಭೂಭೃತ್ಕುಮಾರೀಸಖ

ಸ್ವಾಮಿಂಸ್ತೇ ಪದಪದ್ಮಭಾವಮತುಲಂ ಕಷ್ಟಾಪಹಂ ದೇಹಿ ಮೇ ।

ತುಷ್ಟೋಽಹಂ ಶಿಪಿವಿಷ್ಟಹೃಷ್ಟಮನಸಾ ಭ್ರಷ್ಟಾನ್ನ ಮನ್ಯೇ ಹರಿ-

ಬ್ರಹ್ಮೇಂದ್ರಾನಮರಾನ್ ತ್ರಿವಿಷ್ಟಪಗತಾನ್ ನಿಷ್ಠಾ ಹಿ ಮೇ ತಾದೃಶೀ ॥ 1.12 ॥

ನೃತ್ತಾಡಂಬರಸಜ್ಜಟಾಪಟಲಿಕಾಭ್ರಾಮ್ಯನ್ಮಹೋಡುಚ್ಛಟಾ

ತ್ರುಟ್ಯತ್ಸೋಮಕಲಾಲಲಾಮಕಲಿಕಾ ಶಮ್ಯಾಕಮೌಲೀನತಂ ।

ಉಗ್ರಾನುಗ್ರಭವೋಗ್ರದುರ್ಗಜಗದುದ್ಧಾರಾಗ್ರಪಾದಾಂಬುಜಂ

ರಕ್ಷೋವಕ್ಷಕುಠಾರಭೂತಮುಮಯಾ ವೀಕ್ಷೇ ಸುಕಾಮಪ್ರದಂ ॥ 1.13 ॥

ಫಾಲಂ ಮೇ ಭಸಿತತ್ರಿಪುಂಡ್ರರಚಿತಂ ತ್ವತ್ಪಾದಪದ್ಮಾನತಂ ??

ಪಾಹೀಶಾನ ದಯಾನಿಧಾನ ಭಗವನ್ ಫಾಲಾನಲಾಕ್ಷ ಪ್ರಭೋ ।

ಕಂಠೋ ಮೇ ಶಿತಿಕಂಠನಾಮ ಭವತೋ ರುದ್ರಾಕ್ಷಧೃಕ್ ಪಾಹಿ ಮಾಂ

ಕರ್ಣೌ ಮೇ ಭುಜಗಾಧಿಪೋರುಸುಮಹಾಕರ್ಣ ಪ್ರಭೋ ಪಾಹಿ ಮಾಂ ॥ 1.14 ॥

ನಿತ್ಯಂ ಶಂಕರನಾಮಬೋಧಿತಕಥಾಸಾರಾದರಂ ಶಂಕರಂ

ವಾಚಂ ರುದ್ರಜಪಾದರಾಂ ಸುಮಹತೀಂ ಪಂಚಾಕ್ಷರೀಮಿಂದುಧೃಕ್ ।

ಬಾಹೂ ಮೇ ಶಶಿಭೂಷಣೋತ್ತಮ ಮಹಾಲಿಂಗಾರ್ಚನಾಯೋದ್ಯತೌ

ಪಾಹಿ ಪ್ರೇಮರಸಾರ್ದ್ರಯಾಽದ್ಯ ಸುದೃಶಾ ಶಂಭೋ ಹಿರಣ್ಯಪ್ರಭ ॥ 1.15 ॥

ಭಾಸ್ವದ್ಬಾಹುಚತುಷ್ಟಯೋಜ್ಜ್ವಲ ಸದಾ ನೇತ್ರೇ ತ್ರಿನೇತ್ರೇ ಪ್ರಭೋ

ತ್ವಲ್ಲಿಂಗೋತ್ತಮದರ್ಶನೇನ ಸುತರಾಂ ತೃಪ್ತೈಃ ಸದಾ ಪಾಹಿ ಮೇ ।

ಪಾದೌ ಮೇ ಹರಿನೇತ್ರಪೂಜಿತಪದದ್ವಂದ್ವಾವ ನಿತ್ಯಂ ಪ್ರಭೋ

ತ್ವಲ್ಲಿಂಗಾಲಯಪ್ರಕ್ರಮಪ್ರಣತಿಭಿರ್ಮಾನ್ಯೌ ಚ ಧನ್ಯೌ ವಿಭೋ ॥ 1.16 ॥

ಧನ್ಯಸ್ತ್ವಲ್ಲಿಂಗಸಂಗೇಪ್ಯನುದಿನಗಲಿತಾನಂಗಸಂಗಾಂತರಂಗಃ

ಪುಂಸಾಮರ್ಥೈಕಶಕ್ತ್ಯಾ ಯಮನಿಯಮವರೈರ್ವಿಶ್ವವಂದ್ಯ ಪ್ರಭೋ ಯಃ ।

ದತ್ವಾ ಬಿಲ್ವದಲಂ ಸದಂಬುಜವರಂ ಕಿಂಚಿಜ್ಜಲಂ ವಾ ಮುಹುಃ

ಪ್ರಾಪ್ನೋತೀಶ್ವರಪಾದಪಂಕಜಮುಮಾನಾಥಾದ್ಯ ಮುಕ್ತಿಪ್ರದಂ ॥ 1.17 ॥

ಉಮಾರಮಣ ಶಂಕರ ತ್ರಿದಶವಂದ್ಯ ವೇದೇಡ್ಯ ಹೃತ್

ತ್ವದೀಯಪರಭಾವತೋ ಮಮ ಸದೈವ ನಿರ್ವಾಣಕೃತ್ ।

ಭವಾರ್ಣವನಿವಾಸಿನಾಂ ಕಿಮು ಭವತ್ಪದಾಂಭೋರುಹ-

ಪ್ರಭಾವಭಜನಾದರಂ ಭವತಿ ಮಾನಸಂ ಮುಕ್ತಿದಂ ॥ 1.18 ॥

ಸಂಸಾರಾರ್ಗಲಪಾದಬದ್ಧಜನತಾಸಂಮೋಚನಂ ಭರ್ಗ ತೇ

ಪಾದದ್ವಂದ್ವಮುಮಾಸನಾಥ ಭಜತಾಂ ಸಂಸಾರಸಂಭರ್ಜಕಂ ।

ತ್ವನ್ನಾಮೋತ್ತಮಗರ್ಜನಾದಘಕುಲಂ ಸಂತರ್ಜಿತಂ ವೈ ಭವೇದ್

ದುಃಖಾನಾಂ ಪರಿಮಾರ್ಜಕಂ ತವಕೃಪಾವೀಕ್ಷಾವತಾಂ ಜಾಯತೇ ॥ 1.19 ॥

ವಿಧಿಮುಂಡಕರೋತ್ತಮೋರುಮೇರುಕೋದಂಡಖಂಡಿತಪುರಾಂಡಜವಾಹಬಾಣ

ಪಾಹಿ ಕ್ಷಮಾರಥವಿಕರ್ಷಸುವೇದವಾಜಿಹೇಷಾಂತಹರ್ಷಿತಪದಾಂಬುಜ ವಿಶ್ವನಾಥ ॥ 1.20 ॥

ವಿಭೂತೀನಾಮಂತೋ ನ ಹಿ ಖಲು ಭವಾನೀರಮಣ ತೇ

ಭವೇ ಭಾವಂ ಕಶ್ಚಿತ್ ತ್ವಯಿ ಭವಹ ಭಾಗ್ಯೇನ ಲಭತೇ ।

ಅಭಾವಂ ಚಾಜ್ಞಾನಂ ಭವತಿ ಜನನಾದ್ಯೈಶ್ಚ ರಹಿತಃ

ಉಮಾಕಾಂತ ಸ್ವಾಂತೇ ಭವದಭಯಪಾದಂ ಕಲಯತಃ ॥ 1.21 ॥

ವರಂ ಶಂಭೋ ಭಾವೈರ್ಭವಭಜನಭಾವೇನ ನಿತರಾಂ

ಭವಾಂಭೋಧಿರ್ನಿತ್ಯಂ ಭವತಿ ವಿತತಃ ಪಾಂಸುಬಹುಲಃ ।

ವಿಮುಕ್ತಿಂ ಭುಕ್ತಿಂ ಚ ಶ್ರುತಿಕಥಿತಭಸ್ಮಾಕ್ಷವರಧೃಕ್

ಭವೇ ಭರ್ತುಃ ಸರ್ವೋ ಭವತಿ ಚ ಸದಾನಂದಮಧುರಃ ॥ 1.22 ॥

ಸೋಮಸಾಮಜಸುಕೃತ್ತಿಮೌಲಿಧೃಕ್ ಸಾಮಸೀಮಶಿರಸಿ ಸ್ತುತಪಾದ ।

ಸಾಮಿಕಾಯಗಿರಿಜೇಶ್ವರ ಶಂಭೋ ಪಾಹಿ ಮಾಮಖಿಲದುಃಖಸಮೂಹಾತ್ ॥ 1.23 ॥

ಭಸ್ಮಾಂಗರಾಗ ಭುಜಗಾಂಗ ಮಹೋಕ್ಷಸಂಗ

ಗಂಗಾಂಬುಸಂಗ ಸುಜಟಾ ನಿಟಿಲ ಸ್ಫುಲಿಂಗ ।

ಲಿಂಗಾಂಗ ಭಂಗಿತಮನಂಗ ವಿಹಂಗವಾಹ-

ಸಂಪೂಜ್ಯಪಾದ ಸದಸಂಗ ಜನಾಂತರಂಗ ॥ 1.24 ॥

ವಾತ್ಸಲ್ಯಂ ಮಯಿ ತಾದೃಶಂ ತವನಚೇಚ್ಚಂದ್ರಾರ್ಧ ಚೂಡಾಮಣೇ

ಧಿಕ್ಕೃತ್ಯಾಪಿ ವಿಮುಚ್ಯ ವಾ ತ್ವಯಿ ಯತೋ ಧನ್ಯೋ ಧರಣ್ಯಾಮಹಂ ।

ಸಕ್ಷಾರಂ ಲವಣಾರ್ಣವಸ್ಯ ಸಲಿಲಂ ಧಾರಾ ಧರೇಣ ಕ್ಷಣಾತ್

ಆದಾಯೋಜ್ಝಿತಮಾಕ್ಷಿತೌ ಹಿ ಜಗತಾಂ ಆಸ್ವಾದನೀಯಾಂ ದೃಶಾಂ ॥ 1.25 ॥

ತ್ವತ್ ಕೈಲಾಸವರೇ ವಿಶೋಕಹೃದಯಾಃ ಕ್ರೋಧೋಜ್ಝಿತಾಚ್ಚಾಂಡಜಾಃ

ತಸ್ಮಾನ್ಮಾಮಪಿ ಭೇದಬುದ್ಧಿರಹಿತಂ ಕುರ್ವೀಶ ತೇಽನುಗ್ರಹಾತ್ ।

ತ್ವದ್ವಕ್ತ್ರಾಮಲ ನಿರ್ಜರೋಜ್ಝಿತ ಮಹಾಸಂಸಾರ ಸಂತಾಪಹಂ

ವಿಜ್ಞಾನಂ ಕರುಣಾಽದಿಶಾದ್ಯ ಭಗವನ್ ಲೋಕಾವನಾಯ ಪ್ರಭೋ ॥ 1.26 ॥

ಸಾರಂಗೀ ಸಿಂಹಶಾಬಂ ಸ್ಪೃಶತಿ ಸುತಧಿಯಾ ನಂದಿನೀ ವ್ಯಾಘ್ರಪೋತಂ

ಮಾರ್ಜಾರೀ ಹಂಸಬಾಲಂ ಪ್ರಣಯಪರವಶಾ ಕೇಕಿಕಾಂತಾ ಭುಜಂಗಂ ।

ವೈರಾಣ್ಯಾಜನ್ಮಜಾತಾನ್ಯಪಿ ಗಲಿತಮದಾ ಜಂತವೋಽನ್ಯೇ ತ್ಯಜಂತಿ

ಭಕ್ತಾಸ್ತ್ವತ್ಪಾದಪದ್ಮೇ ಕಿಮು ಭಜನವತಃ ಸರ್ವಸಿದ್ಧಿಂ ಲಭಂತೇ ॥ 1.27 ॥

ಸ್ಕಂದಃ –

ಇತ್ಥಂ ಋಭುಸ್ತುತಿಮುಮಾವರಜಾನಿರೀಶಃ

ಶ್ರುತ್ವಾ ತಮಾಹ ಗಣನಾಥವರೋ ಮಹೇಶಃ ।

ಜ್ಞಾನಂ ಭವಾಮಯವಿನಾಶಕರಂ ತದೇವ

ತಸ್ಮೈ ತದೇವ ಕಥಯೇ ಶೃಣು ಪಾಶಮುಕ್ತ್ಯೈ ॥ 1.28 ॥

॥ ಇತಿ ಶ್ರೀಶಿವರಹಸ್ಯೇ ಶಂಕರಾಖ್ಯೇ ಷಷ್ಠಾಂಶೇ

ಋಭುಸ್ತುತಿರ್ನಾಮ ಪ್ರಥಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ॥

2 ॥ ದ್ವಿತೀಯೋಽಧ್ಯಾಯಃ ॥

ಈಶ್ವರಃ –

ಶ್ರುಣು ಪದ್ಮಜಸಂಭೂತ ಮತ್ತಃ ಸೂತ್ರವಿಧಿಕ್ರಮಂ ।

ಜ್ಞಾನೋತ್ಪಾದಕಹೇತೂನಿ ಶ್ರುತಿಸಾರಾಣಿ ತತ್ತ್ವತಃ ॥ 2.1 ॥

ವ್ಯಾಸಾ ಮನ್ವಂತರೇಷು ಪ್ರತಿಯುಗಜನಿತಾಃ ಶಾಂಭವಜ್ಞಾನಸಿದ್ಧ್ಯೈ

ಭಸ್ಮಾಭ್ಯಕ್ತಸಮಸ್ತಗಾತ್ರನಿವಹಾ ರುದ್ರಾಕ್ಷಮಾಲಾಧರಾಃ ।

ಕೈಲಾಸಂ ಸಮವಾಪ್ಯ ಶಂಕರಪದಧ್ಯಾನೇನ ಸೂತ್ರಾಣ್ಯುಮಾ-

ಕಾಂತಾತ್ ಪ್ರಾಪ್ಯ ವಿತನ್ವತೇ ಸ್ವಕಧಿಯಾ ಪ್ರಾಮಾಣ್ಯವಾದಾನಹೋ ॥ 2.2 ॥

ಜಿಜ್ಞಾಸ್ಯಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಏವೇತ್ಯಥಪದವಿದಿತೈಃ ಸಾಧನಪ್ರಾಪ್ತ್ಯುಪಾಯೈ-

ರ್ಯೋಗೈರ್ಯೋಗಾದ್ಯುಪಾಯೈರ್ಯಮನಿಯಮಮಹಾಸಾಂಖ್ಯವೇದಾಂತವಾಕ್ಯೈಃ ।

ಶ್ರೋತವ್ಯೋ ಭಗವಾನ್ ನ ರೂಪಗುಣತೋ ಮಂತವ್ಯ ಇತ್ಯಾಹ ಹಿ

ವೇದೋದ್ಬೋಧದವಾಕ್ಯಹೇತುಕರಣೈರ್ಧ್ಯೇಯಃ ಸ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕೃತೇಃ ॥ 2.3 ॥

ಜನ್ಮಾದ್ಯಸ್ಯ ಯತೋಽಸ್ಯ ಚಿತ್ರಜಗತೋ ಮಿಥ್ಯೈವ ತತ್ಕಾರಣಂ

ಬ್ರಹ್ಮ ಬ್ರಹ್ಮಾತ್ಮನೈವ ಪ್ರಕೃತಿಪರಮದೋ ವರ್ತಮಾನಂ ವಿವರ್ತೇತ್ ।

ಶ್ರುತ್ಯಾ ಯುಕ್ತ್ಯಾ ಯತೋ ವಾ ಇತಿಪದಘಟಿತೋ ಬೋಧತೋ ವಕ್ತಿ ಶಂಭುಂ

ನಾಣುಃ ಕಾಲವಿಪಾಕಕರ್ಮಜನಿತೇತ್ಯಾಚೋದನಾ ವೈ ಮೃಷಾ ॥ 2.4 ॥

ಯೋನಿಃ ಶಾಸ್ತ್ರಸ್ಯ ವೇದಸ್ತದುಭಯಮನನಾದ್ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಪ್ರತ್ಯಭಿಜ್ಞಾ

ನಿಃಶ್ವಾಸಾದ್ವೇದಜಾಲಂ ಶಿವವರವದನಾದ್ವೇಧಸಾ ಪ್ರಾಪ್ತಮೇತತ್ ।

ತಸ್ಮಾತ್ ತರ್ಕವಿತರ್ಕಕರ್ಕಶಧಿಯಾ ನಾತಿಕ್ರಮೇತ್ ತಾಂ ಧಿಯಂ

ಸ್ವಾಮ್ನಾಯಕ್ರಿಯಯಾ ತದಪ್ರಕರಣೇ ಯೋನಿರ್ಮಹೇಶೋ ಧ್ರುವಂ ॥ 2.5 ॥

ತತ್ತ್ವಸ್ಯಾಪಿ ಸಮನ್ವಯಾತ್ ಶ್ರುತಿಗಿರಾಂ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರೇ ಚೋದನಾ

ಸಾ ಚಾನಿರ್ವಚನೀಯತಾಮುಪಗತಾ ವಾಚೋ ನಿವೃತ್ತಾ ಇತಿ ।

ಆತ್ಮೈವೈಷ ಇತೀವ ವಾಕ್ಯಸುವೃತಿರ್ವೃತ್ತಿಂ ವಿಧತ್ತೇ ಧಿಯಾ

ವೇದಾಂತಾದಿಷು ಏಕ ಏವ ಭಗವಾನುಕ್ತೋ ಮಹೇಶೋ ಧ್ರುವಂ ॥ 2.6 ॥

ನಾಸದ್ವಾ ವೀಕ್ಷತೇ ಯಜ್ಜಡಮಿತಿ ಕರಣೈರ್ಗಂಧರೂಪಾದಿಹೀನಂ

ಶಬ್ದಸ್ಪರ್ಶಾದಿಹೀನಂ ಜಗದನುಗತಮಪಿ ತದ್ಬ್ರಹ್ಮ ಕಿಂರೂಪಮೀಷ್ಟೇ ।

ಗೌಣಂ ಚೇದಪಿ ಶಬ್ದತೋ ಜಗದಿದಂ ಯನ್ನಾಮರೂಪಾತ್ಮಕಂ

ತಚ್ಚಾತ್ರಾವಿಶದೀಶ್ವರೋಽರ್ಥವಚಸಾ ಮೋಕ್ಷಸ್ಯ ನಿಷ್ಠಾಕ್ರಮಃ ॥ 2.7 ॥

ಹೇಯತ್ವಾವಚನಾಚ್ಚ ತಚ್ಛ್ರುತಿಗಿರಾಂ ಸ್ಥೂಲಂ ಪ್ರದೃಷ್ಟಂ ಭವೇ-

ದ್ರೂಪಂ ನಾರೂಪತೋಽಪಿ ಪ್ರಕರಣವಚನಂ ವಾ ವಿಕಾರಃ ಕಿಲೇದಂ ।

ಸ್ವಾಪ್ಯಾಯಾದಪಿ ತದ್ವದಾಪಿ ಪರಮಾನಂದೋ ಯದೀತ್ಥಂ ಪರಃ

ಸಾಮಾನ್ಯಾಚ್ಚ ಗತೇರಥಾಪ್ಯನುಭವೇ ವಿದ್ಯೋತತೇ ಶಂಕರಃ ॥ 2.8 ॥

ಶ್ರುತತ್ವಾದ್ವೇದಾಂತಪ್ರತಿಪದವಚಃ ಕಾರಣಮುಮಾ-

ಸನಾಥೋ ನಾಥಾನಾಂ ಸ ಚ ಕಿಲ ನ ಕಶ್ಚಿಜ್ಜನಿಭವಃ ।

ಸ ಏವಾನಂದಾತ್ಮಾ ಶ್ರುತಿಕಥಿತಕೋಶಾದಿರಹಿತೋ

ವಿಕಾರಪ್ರಾಚುರ್ಯಾನ್ನ ಹಿ ಭವತಿ ಕಾರ್ಯಂ ಚ ಕರಣಂ ॥ 2.9 ॥

ತದ್ಧೇತುವ್ಯಪದೇಶತೋಽಪಿ ಶಿವ ಏವೇತಿ ಚಾನಂದಕೃತ್

ಮಂತ್ರೈರ್ವರ್ಣಕೃತಕ್ರಮೇಣ ಭಗವಾನ್ ಸತ್ಯಾದ್ಯನಂತೋಚ್ಯತೇ ।

ನೈರಂತರ್ಯಾನುಪಪತ್ತಿತೋಽಪಿ ಸುಖಿತಾ ಚಾನಂದಭೇದೋಽರ್ಥತಃ

ಕಾಮಾಚ್ಚಾನನುಭಾವತೋ ಹೃದಿ ಭಿದಾ ಜಾಯೇದ್ಭಯಂ ಸಂಸೃತೇಃ ॥ 2.10 ॥

ಪುಚ್ಛಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತೇತಿ ವಚನಾಚ್ಛೇಷೀ ಮಹೇಶೋಽವ್ಯಯಃ ।

ಆಕಾಶಾಂತರತೋಽಪಿ ಭೌತಿಕಹೃದಾಕಾಶಾತ್ಮತಾ ವಾಕ್ಯತೋ

ಬ್ರಹ್ಮೈವ ಪ್ರತಿಭಾತಿ ಭೇದಕಲನೇ ಚಾಕಲ್ಪನಾ ಕಲ್ಪತಃ ॥ 2.11 ॥

ಸುಷುಪ್ತ್ಯುತ್ಕ್ರಾಂತ್ಯೋರ್ವಾ ನ ಹಿ ಖಲು ನ ಭೇದಃ ಪರಶಿವೇ

ಅತೋತ್ಥಾನಂ ದ್ವೈತೇ ನ ಭವತಿ ಪರೇ ವೈ ವಿಲಯನೇ ।

ತದರ್ಹಂ ಯತ್ಸೂಕ್ಷ್ಮಂ ಜಗದಿದಮನಾಕಾರಮರಸಂ

ನ ಗಂಧಂ ನ ಸ್ಪರ್ಶಂ ಭವತಿ ಪರಮೇಶೇ ವಿಲಸಿತಂ ॥ 2.12 ॥

ಅಧೀನಂ ಚಾರ್ಥಂ ತದ್ಭವತಿ ಪುನರೇವೇಕ್ಷಣಪರಂ

ಸ್ವತಂತ್ರೇಚ್ಛಾ ಶಂಭೋರ್ನ ಖಲು ಕರಣಂ ಕಾರ್ಯಮಪಿ ನ ॥ 2.13 ॥

ಜ್ಞೇಯತ್ವಾವಚನಾಚ್ಚ ಶಂಕರ ಪರಾನಂದೇ ಪ್ರಮೋದಾಸ್ಪದೇ

ಪ್ರಜ್ಞಾನಂ ನ ಹಿ ಕಾರಣಂ ಪ್ರಕೃತಿಕಂ ಪ್ರಶ್ನತ್ರಯಸ್ಯಾರ್ಥವತ್ ।

ನ ವಿಜ್ಞೇಯಂ ದೇಹಪ್ರವಿಲಯಶತೋತ್ಥಾನಗಣನಾ

ಸ ಮೃತ್ಯೋರ್ಮೃತ್ಯುಸ್ತದ್ಭವತಿ ಕಿಲ ಭೇದೇನ ಜಗತಃ ॥ 2.14 ॥

ಮಹದ್ವಚ್ಚಾಣೀಯೋ ಭವತಿ ಚ ಸಮೋ ಲೋಕಸದೃಶಾ

ತಥಾ ಜ್ಯೋತಿಸ್ತ್ವೇಕಂ ಪ್ರಕರಣಪರಂ ಕಲ್ಪಿತವತಃ ।

ನ ಸಂಖ್ಯಾಭೇದೇನ ತ್ರಿಭುವನವಿಭವಾದತಿಕರಂ

ಸ್ವಭಾವೋಽಯಂ ಶಶ್ವನ್ಮುಖರಯತಿ ಮೋದಾಯ ಜಗತಾಂ ॥ 2.15 ॥

ಪ್ರಾಣಾದುದ್ಗತಪಂಚಸಂಖ್ಯಜನಿತಾ ತದ್ವಸ್ತ್ರಿವಚ್ಚ ಶ್ರುತಂ

ತಚ್ಛ್ರೋತ್ರಂ ಮನಸೋ ನ ಸಿದ್ಧಪರಮಾನಂದೈಕಜನ್ಯಂ ಮಹಃ ।

ಜ್ಯೋತಿಷ್ಕಾರಣದರ್ಶಿತೇ ಚ ಕರಣೇ ಸತ್ತಾ ಸದಿತ್ಯನ್ವಹಂ

ಚಾಕರ್ಷಾ ಭವತಿ ಪ್ರಕರ್ಷಜನಿತೇ ತ್ವತ್ತೀತಿ ವಾಕ್ಯೋತ್ತರಂ ॥ 2.16 ॥

ಜಾಗ್ರತ್ತ್ವಾವಚನೇನ ಜೀವಜಗತೋರ್ಭೇದಃ ಕಥಂ ಕಥ್ಯತೇ

ಲಿಂಗಂ ಪ್ರಾಣಗತಂ ನ ಚೇಶ್ವರಪರಂ ಜ್ಯೋತಿಃ ಕಿಲೈಕ್ಯಪ್ರದಂ ।

ಅನ್ಯಾರ್ಥತ್ವವಿವೇಕತೋಽರ್ಥಗತಿಕಂ ಚಾಕಲ್ಪಯದ್ವಾಕ್ಯತಃ ।

ಪ್ರಜ್ಞಾಮಿತ್ಯಪರಃ ಕ್ರಮಸ್ಥಿತಿರಸಾವನ್ಯೋ ವದಂತಂ ಮೃಷಾ ॥ 2.17 ॥

ಪ್ರಕೃತ್ಯೈವಂ ಸಿದ್ಧಂ ಭವತಿ ಪರಮಾನಂದವಿಧುರಂ

ಅಭಿಧ್ಯೋಪಾದೇಶಾದ್ ಭವತಿ ಉಭಯಾಮ್ನಾಯವಚನೈಃ ।

ಭವತ್ಯಾತ್ಮಾ ಕರ್ತಾ ಕೃತಿವಿರಹಿತೋ ಯೋನಿರಪಿ ಚ

ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ ನಿಷ್ಠಾ ಚ ತ್ರಿಭುವನಗುರುಃ ಪ್ರೇಮಸದನಃ ॥ 2.18 ॥

ಅಭಿಧ್ಯೋಪಾದೇಶಾತ್ ಸ ಬಹು ಭವದೀಕ್ಷಾದಿವಶತಃ

ಸಮಾಸಾಚೋಭಾಭ್ಯಾಂ ಪ್ರಕೃತಿಜಸಮಾಮ್ನಾಯವಚನಾತ್ ।

ಅತೋ ಹ್ಯಾತ್ಮಾ ಶುದ್ಧಃ ಪ್ರಕೃತಿಪರಿಣಾಮೇನ ಜಗತಾಂ

ಮೃದೀವ ವ್ಯಾಪಾರೋ ಭವತಿ ಪರಿಣಾಮೇಷು ಚ ಶಿವಃ ॥ 2.19 ॥

ಆನಂದಾಭ್ಯಾಸಯೋಗಾದ್ವಿಕೃತಜಗದಾನಂದಜಗತೋ

ಅತೋ ಹೇತೋರ್ಧರ್ಮೋ ನ ಭವತಿ ಶಿವಃ ಕಾರಣಪರಃ ।

ಹಿರಣ್ಯಾತ್ಮಾಽಽದಿತ್ಯೇಽಕ್ಷಿಣಿ ಉದೇತೀಹ ಭಗವಾನ್

ನತೇಶ್ಚಾಧಾರಾಣಾಂ ಶ್ರವಣವಚನೈರ್ಗೋಪಿತಧಿಯಃ ॥ 2.20 ॥

ಭೇದಾದಿವ್ಯಪದೇಶತೋಽಸ್ತಿ ಭಗವಾನನ್ಯೋ ಭವೇತ್ ಕಿಂ ತತಃ

ಆಕಾಶಾದಿಶರೀರಲಿಂಗನಿಯಮಾದ್ವ್ಯಾಪ್ಯಂ ಹಿ ಸರ್ವಂ ತತಃ ।

ತಜ್ಜ್ಯೋತಿಃ ಪರಮಂ ಮಹೇಶ್ವರಮುಮಾಕಾಂತಾಖ್ಯಶಾಂತಂ ಮಹೋ

ವೇದಾಂತೇಷು ನಿತಾಂತವಾಕ್ಯಕಲನೇ ಛಂದೋಽಭಿಧಾನಾದಪಿ ॥ 2.21 ॥

ಭೂತಾದಿವ್ಯಪದೇಶತೋಽಪಿ ಭಗವತ್ಯಸ್ಮಿನ್ ಮಹೇಶೇ ಧ್ರುವಂ

ಯಸ್ಮಾದ್ಭೂತವರಾಣಿ ಜಾಯತ ಇತಿ ಶ್ರುತ್ಯಾಽಸ್ಯ ಲೇಶಾಂಶತಃ ।

ವಿಶ್ವಂ ವಿಶ್ವಪತೇರಭೂತ್ ತದುಭಯಂ ಪ್ರಾಮಾಣ್ಯತೋ ದರ್ಶನಾತ್

ಪ್ರಾಣಸ್ಯಾನುಗಮಾತ್ ಸ ಏವ ಭಗವಾನ್ ನಾನ್ಯಃ ಪಥಾ ವಿದ್ಯತೇ ॥ 2.22 ॥

ನ ವಕ್ತುಶ್ಚಾತ್ಮಾ ವೈ ಸ ಖಲು ಶಿವಭೂಮಾದಿವಿಹಿತಃ

ತಥೈವಾಯುರ್ದೇಹೇ ಅರಣಿವಹವತ್ ಚಕ್ರಗಮಹೋ ।

ಅದೃಶ್ಯೋ ಹ್ಯಾತ್ಮಾ ವೈ ಸ ಹಿ ಸುದೃಶತಃ ಶಾಸ್ತ್ರನಿವಹೈಃ

ಶಿವೋ ದೇವೋ ವಾಮೋ ಮುನಿರಪಿ ಚ ಸಾರ್ವಾತ್ಮ್ಯಮಭಜತ್ ॥ 2.23 ॥

ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಃ ಸರ್ವತ್ರ ಶ್ರುತಿಷು ವಿಧಿವಾಕ್ಯೈರ್ಭಗವತೋ

ಮಹಾಭೂತೈರ್ಜಾತಂ ಜಗದಿತಿ ಚ ತಜ್ಜಾದಿವಚನೈಃ ।

ಅತೋಽಣೀಯಾನ್ ಜ್ಯಾಯಾನಪಿ ದ್ವಿವಿಧಭೇದವ್ಯಪಗತಾ

ವಿವಕ್ಷಾ ನೋಽಸ್ತೀತಿ ಪ್ರಥಯತಿ ಗುಣೈರೇವ ಹಿ ಶಿವಃ ॥ 2.24 ॥

ಸಂಭೋಗಪ್ರಾಪ್ತಿರೇವ ಪ್ರಕಟಜಗತಃ ಕಾರಣತಯಾ

ಸದಾ ವ್ಯೋಮೈವೇತ್ಥಂ ಭವತಿ ಹೃದಯೇ ಸರ್ವಜಗತಾಂ ।

ಅತೋಽತ್ತಾ ವೈ ಶರ್ವಶ್ಚರಮಚರಭೂತಂ ಜಗದಿದಂ

ಮಹಾಮೃತ್ಯುರ್ದೇಶೋ ಭವತಿ ಶಿಖರನ್ನಾದ ಇತಿ ಚ ॥ 2.25 ॥

ಪ್ರಕರಣವಚನೇನ ವೇದಜಾತೇ

ಭಗವತಿ ಭವನಾಶನೇ ಮಹೇಶೇ ।

ಪ್ರವಿಶತಿ ಶಿವ ಏವ ಭೋಗಭೋಕ್ತೃ-

ನಿಯಮನದರ್ಶನತೋ ಹಿ ವಾಕ್ಯಜಾತಂ ॥ 2.26 ॥

ವಿಶೇಷಣೈಃ ಶಂಕರಮೇವ ನಿತ್ಯಂ

ದ್ವಿಧಾ ವದತ್ಯೇವಮುಪಾಧಿಯೋಗಾತ್ ।

ಅತೋಽನ್ತರಾ ವಾಕ್ಯಪದೈಃ ಸಮರ್ಥಿತಃ

ಸ್ಥಾನಾದಿಯೋಗೈರ್ಭಗವಾನುಮಾಪತಿಃ ॥ 2.27 ॥

ಸುಖಾಭಿಧಾನಾತ್ ಸುಖಮೇವ ಶಂಭುಃ

ಕಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಖಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಇತಿ ಶ್ರುತೀರಿತಃ ।

ಶ್ರುತೋಪವಾಕ್ಯೋಪನಿಷತ್ಪ್ರಚೋದಿತಃ

ಗತಿಂ ಪ್ರಪದ್ಯೇತ ಬುಧೋಽಪಿ ವಿದ್ಯಯಾ ॥ 2.28 ॥

ಅನವಸ್ಥಿತಿತೋಽಪಿ ನೇತರೋ ಭಗವಾನೇವ ಸ ಚಕ್ಷುಷಿ ಪ್ರಬುಧ್ಯೇತ್ ।

ಭಯಭೀತಾಃ ಖಲು ಯಸ್ಯ ಸೋಮಸೂರ್ಯಾನಲವಾಯ್ವಂಬುಜಸಂಭವಾ ಭ್ರಮಂತಿ ॥ 2.29 ॥

ಅಂತರ್ಯಾಮಿತಯೈವ ಲೋಕಮಖಿಲಂ ಜಾನಾತ್ಯುಮಾಯಾಃ ಪತಿಃ ।

ಭೂತೇಷ್ವಂತರಗೋಽಪಿ ಭೂತನಿವಹಾ ನೋ ಜಾನತೇ ಶಂಕರಂ ॥ 2.30 ॥

ನ ತತ್ಸ್ಮೃತ್ಯಾ ಧರ್ಮೈರಭಿಲಷಣತೋ ಭೇದವಿಧುರಂ

ನ ಶಾರೀರಂ ಭೇದೇ ಭವತಿ ಅಗಜಾನಾಯಕವರೇ ।

ಅದೃಶ್ಯತ್ವಾದ್ಧರ್ಮೈರ್ನ ಖಲು ಭಗವಾನನ್ಯದಿತಿ ಚ

ಪರಾದಾದಿತ್ಯಂ ಚಾಮತಿರಪಿ ಚ ಭೇದಪ್ರಕಲನೇ ॥ 2.31 ॥

ಭೇದಾದೇಶ್ಚ ವಿಶೇಷಣಂ ಪರಶಿವೇ ರೂಪಂ ನ ನಾಮ ಪ್ರಭಾ ।

ಭಾವೋ ವಾ ಭವತಿ ಪ್ರಭಾವಿರಹಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಾತ್ಮನಾ ಚಾಹ ತತ್ ॥ 2.32 ॥

ಸ್ಮೃತಂ ಮಾನಂ ಶಂಭೌ ಭಗವತಿ ಚ ತತ್ಸಾಧನತಯಾ-

ಪ್ಯತೋ ದೈವಂ ಭೂತಂ ನ ಭವತಿ ಚ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಪರಶಿವೇ ।

ಅಭಿವ್ಯಕ್ತೀ ಚಾನ್ಯಃ ಸ್ಮೃತಿಮಪಿ ತಥಾಽನ್ಯೋಽಪಿ ಮನುತೇ

ತಥಾ ಸಂಪತ್ತಿರ್ವೈ ಭುವಿ ಭವತಿ ಕಿಂ ಶಂಭುಕಲನೇ ॥ 2.33 ॥

ಯಂ ಮುಕ್ತಿವ್ಯಪದೇಶತಃ ಶ್ರುತಿಶಿಖಾಶಾಖಾಶತೈಃ ಕಲ್ಪಿತೇ

ಭಿದ್ಯೇದ್ಗ್ರಂಥಿರಪಿ ಪ್ರಕೀರ್ಣವಚನಾತ್ ಸಾಕ್ಷ್ಯೇವ ಬಾಹ್ಯಾಂತರಾ ।

ಶಬ್ದೋ ಬ್ರಹ್ಮತಯೈವ ನ ಪ್ರಭವತೇ ಪ್ರಾಣಪ್ರಭೇದೇನ ಚ

ತಚ್ಚಾಪ್ಯುತ್ಕ್ರಮಣಸ್ಥಿತಿಶ್ಚ ವಿಲಯೇ ಭುಂಕ್ತ್ಯೇಽಪ್ಯಸೌ ಶಂಕರಃ ॥ 2.34 ॥

ತಂ ಭೂಮಾ ಸಂಪ್ರಸಾದಾಚ್ಛಿವಮಜರಮಾತ್ಮಾನಮಧುನಾ

ಶೃಣೋತೀಕ್ಷೇದ್ವಾಪಿ ಕ್ಷಣಮಪಿ ತಥಾನ್ಯಂ ನ ಮನುತೇ ।

ತಥಾ ಧರ್ಮಾಪತ್ತಿರ್ಭವತಿ ಪರಮಾಕಾಶಜನಿತಂ

ಪ್ರಶಸ್ತಂ ವ್ಯಾವೃತ್ತಂ ದಹರಮಪಿ ದಧ್ಯಾದ್ಯಪದಿಶತ್ ॥ 2.35 ॥

ಅಲಿಂಗಂ ಲಿಂಗಸ್ಥಂ ವದತಿ ವಿಧಿವಾಕ್ಯೈಃ ಶ್ರುತಿರಿಯಂ

ಧೃತೇರಾಕಾಶಾಖ್ಯಂ ಮಹಿಮನಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧೇರ್ವಿಮೃಶತಾ ।

ಅತೋ ಮರ್ಶಾನ್ನಾಯಂ ಭವತಿ ಭವಭಾವಾತ್ಮಕತಯಾ

ಶಿವಾವಿರ್ಭಾವೋ ವಾ ಭವತಿ ಚ ನಿರೂಪೇ ಗತಧಿಯಾಂ ॥ 2.36 ॥

ಪರಾಮರ್ಶೇ ಚಾನ್ಯದ್ಭವತಿ ದಹರಂ ಕಿಂ ಶ್ರುತಿವಚೋ

ನಿರುಕ್ತಂ ಚಾಲ್ಪಂ ಯತ್ ತ್ವನುಕೃತಿ ತದೀಯೇಽಹ್ನಿ ಮಹಸಾ ।

ವಿಭಾತೀದಂ ಶಶ್ವತ್ ಪ್ರಮತಿವರಶಬ್ದೈಃ ಶ್ರುತಿಭವೈಃ ॥ 2.37 ॥

ಯೋ ವ್ಯಾಪಕೋಽಪಿ ಭಗವಾನ್ ಪುರುಷೋಽನ್ತರಾತ್ಮಾ ।

ವಾಲಾಗ್ರಮಾತ್ರಹೃದಯೇ ಕಿಮು ಸನ್ನಿವಿಷ್ಟಃ ॥ 2.38 ॥

ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಾನುಭವಪ್ರಮಾಣಪರಮಂ ವಾಕ್ಯಂ ಕಿಲೈಕಾರ್ಥದಂ

ಮಾನೇನಾಪಿ ಚ ಸಂಭವಾಭ್ರಮಪರೋ ವರ್ಣಂ ತಥೈವಾಹ ಹಿ ।

ಶಬ್ದಂ ಚಾಪಿ ತಥೈವ ನಿತ್ಯಮಪಿ ತತ್ ಸಾಮ್ಯಾನುಪತ್ತಿಕ್ರಿಯಾ

ಮಧ್ವಾದಿಷ್ವನಧೀಕೃತೋಽಪಿ ಪುರುಷೋ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯಭಾವೋ ಭವೇತ್ ॥ 2.39 ॥

ಭಾವಂ ಚಾಪಿ ಶುಗಸ್ಯ ತಚ್ಛ್ರವಣತೋ ಜಾತ್ಯಂತರಾಸಂಭವಾತ್

ಸಂಸ್ಕಾರಾಧಿಕೃತೋಽಪಿ ಶಂಕರಪದಂ ಯೇ ವಕ್ತುಕಾಮಾ ಮನಾಕ್ ।

ಜ್ಯೋತಿರ್ದರ್ಶನತಃ ಪ್ರಸಾದಪರಮಾದಸ್ಮಾಚ್ಛರೀರಾತ್ ಪರಂ

ಜ್ಯೋತಿಶ್ಚಾಭಿನಿವಿಶ್ಯ ವ್ಯೋಮ ಪರಮಾನಂದಂ ಪರಂ ವಿಂದತಿ ॥ 2.40 ॥

ಸ್ಮೃತೀನಾಂ ವಾದೋಽತ್ರ ಶ್ರುತಿವಿಭವದೋಷಾನ್ಯವಚಸಾ

ಸ ಏವಾತ್ಮಾ ದೋಷೈರ್ವಿಗತಮತಿಕಾಯಃ ಪರಶಿವಃ ।

ಸ ವಿಶ್ವಂ ವಿಶ್ವಾತ್ಮಾ ಭವತಿ ಸ ಹಿ ವಿಶ್ವಾಧಿಕತಯಾ

ಸಮಸ್ತೇಷು ಪ್ರೋತೋ ಭವತಿ ಸ ಹಿ ಕಾರ್ಯೇಷು ಕರಣಂ ॥ 2.41 ॥

ಪ್ರಧಾನಾನಾಂ ತೇಷಾಂ ಭವತಿ ಇತರೇಷಾಮನುಪಮೋ-

ಪ್ಯಲಬ್ಧೋಽಪ್ಯಾತ್ಮಾಯಂ ಶ್ರುತಿಶಿರಸಿ ಚೋಕ್ತೋಽಣುರಹಿತಃ ।

ಸ ದೃಶ್ಯೋಽಚಿಂತ್ಯಾತ್ಮಾ ಭವತಿ ವರಕಾರ್ಯೇಷು ಕರಣಂ

ಅಸದ್ವಾ ಸದ್ವಾ ಸೋಽಪ್ಯಸದಿತಿ ನ ದೃಷ್ಟಾಂತವಶಗಂ ॥ 2.42 ॥

ಅಸಂಗೋ ಲಕ್ಷಣ್ಯಃ ಸ ಭವತಿ ಹಿ ಪಂಚಸ್ವಪಿ ಮುಧಾ

ಅಭೀಮಾನೋದ್ದೇಶಾದನುಗತಿರಥಾಕ್ಷಾದಿರಹಿತಃ ।

ಸ್ವಪಕ್ಷಾದೌ ದೋಷಾಶ್ರುತಿರಪಿ ನ ಈಷ್ಟೇ ಪರಮತಂ

ತ್ವನಿರ್ಮೋಕ್ಷೋ ಭೂಯಾದನುಮಿತಿಕುತರ್ಕೈರ್ನ ಹಿ ಭವೇತ್ ॥ 2.43 ॥

ಭೋಕ್ತ್ರಾಪತ್ತೇರಪಿ ವಿಷಯತೋ ಲೋಕವೇದಾರ್ಥವಾದೋ

ನೈನಂ ಶಾಸ್ತಿ ಪ್ರಭುಮತಿಪರಂ ವಾಚಿ ವಾರಂಭಣೇಭ್ಯಃ ।

ಭೋಕ್ತಾ ಭೋಗವಿಲಕ್ಷಣೋ ಹಿ ಭಗವಾನ್ ಭಾವೋಽಪಿ ಲಬ್ಧೋ ಭವೇತ್

ಸತ್ತ್ವಾಚ್ಚಾಪಿ ಪರಸ್ಯ ಕಾರ್ಯವಿವಶಂ ಸದ್ವಾಕ್ಯವಾದಾನ್ವಯಾತ್ ॥ 2.44 ॥

ಯುಕ್ತೇಃ ಶಬ್ದಾಂತರಾಚ್ಚಾಸದಿತಿ ನ ಹಿ ಕಾರ್ಯಂ ಚ ಕರಣಂ

ಪ್ರಮಾಣೈರ್ಯುಕ್ತ್ಯಾ ವಾ ನ ಭವತಿ ವಿಶೇಷೇಣ ಮನಸಾ ।

ಪರಃ ಪ್ರಾಣೋದ್ದೇಶಾದ್ಧಿತಕರಣದೋಷಾಭಿಧಧಿಯಾ

ತಥಾಶ್ಮಾದ್ಯಾ ದಿವ್ಯಾ ??? ದ್ಯೋತಂತಿ ದೇವಾ ದಿವಿ ॥ 2.45 ॥

ಪ್ರಸಕ್ತಿರ್ವಾ ಕೃತ್ಸ್ನಾ ಶ್ರುತಿವರಬಲಾದಾತ್ಮನಿ ಚಿರಂ

ಸ್ವಪಕ್ಷೇ ದೋಷಾಣಾಂ ಪ್ರಭವತಿ ಚ ಸರ್ವಾದಿಸುದೃಶಾ ।

ವಿಕಾರಾಣಾಂ ಭೇದೋ ನ ಭವತಿ ವಿಯೋಜ್ಯೋ ಗುಣಧಿಯಾಂ

ಅತೋ ಲೋಕೇ ಲೀಲಾಪರವಿಷಮನೈರ್ಘೃಣ್ಯವಿಧುರಂ ॥ 2.46 ॥

ಸ ಕರ್ಮಾರಂಭಾದ್ವಾ ಉಪಲಭತಿ ಯದ್ಯೇತಿ ಚ ಪರಂ

ಸರ್ವೈರ್ಧರ್ಮಪದೈರಯುಕ್ತವಚನಾಪತ್ತೇಃ ಪ್ರವೃತ್ತೇರ್ಭವೇತ್ ।

ಭೂತಾನಾಂ ಗತಿಶೋಪಯುಜ್ಯಪಯಸಿ ಕ್ಷಾರಂ ಯಥಾ ನೋಪಯುಕ್

ಅವಸ್ಥಾನಂ ನೈವ ಪ್ರಭವತಿ ತೃಣೇಷೂದ್ಯತಮತೇ-

ಸ್ತಥಾಭಾವಾತ್ ಪುಂಸಿ ಪ್ರಕಟಯತಿ ಕಾರ್ಯಂ ಚ ಕರಣಂ ॥ 2.47 ॥

ಅಂಗಿತ್ವಾನುಪಪತ್ತಿತೋಽಪ್ಯನುಮಿತೋ ಶಕ್ತಿಜ್ಞಹೀನಂ ಜಗತ್

ಪ್ರತಿಷಿದ್ಧೇ ಸಿದ್ಧೇ ಪ್ರಸಭಮಿತಿ ಮೌನಂ ಹಿ ಶರಣಂ ।

ಮಹದ್ದೀರ್ಘಂ ಹಸ್ವಂ ಉಭಯಮಪಿ ಕರ್ಮೈವ ಕರಣೇ

ತಥಾ ಸಾಮ್ಯೇ ಸ್ಥಿತ್ಯಾ ಪ್ರಭವತಿ ಸ್ವಭಾವಾಚ್ಚ ನಿಯತಂ ॥ 2.48 ॥

ನ ಸ್ಥಾನತೋಽಪಿ ಶ್ರುತಿಲಿಂಗಸಮನ್ವಯೇನ

ಪ್ರಕಾಶವೈಯರ್ಥ್ಯಮತೋ ಹಿ ಮಾತ್ರಾ ।

ಸೂರ್ಯೋಪಮಾ ಪ್ರಮವತಿತ್ವತಥಾ ಉದತ್ವಾ-

ತ್ತದ್ದರ್ಶನಾಚ್ಚ ನಿಯತಂ ಪ್ರತಿಬಿಂಬರೂಪಂ ॥ 2.49 ॥

ತದವ್ಯಕ್ತಂ ನ ತತೋ ಲಿಂಗಮೇತತ್

ತಥೋಭಯವ್ಯಪದೇಶಾಚ್ಚ ತೇಜಃ ।

ಪ್ರತಿಷೇಧಾಚ್ಚ ಪರಮಃ ಸೇತುರೀಶಃ

ಸಾಮಾನ್ಯತಃ ಸ್ಥಾನವಿಶೇಷಬುದ್ಧ್ಯಾ ॥ 2.50 ॥

ವಿಶೇಷತಶ್ಚೋಪಪತ್ತೇಸ್ತಥಾನ್ಯದತಃ ಫಲಂ ಚೋಪಪದ್ಯೇತ ಯಸ್ಮಾತ್ ।

ಮಹೇಶ್ವರಾಚ್ಛ್ರುತಿಭಿಶ್ಚೋದಿತಂ ಯತ್ ಧರ್ಮಂ ಪರೇ ಚೇಶ್ವರಂ ಚೇತಿ ಚಾನ್ಯೇ ।

ನ ಕರ್ಮವಚ್ಚೇಶ್ವರೇ ಭೇದಧೀರ್ನಃ ॥ 2.51 ॥

ಭೇದಾನ್ನ ಚೇತಿ ಪರತಃ ಪರಮಾರ್ಥದೃಷ್ಟ್ಯಾ

ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯಭೇದಾದುಪಸಂಹಾರಭೇದಃ ।

ಅಥಾನ್ಯಥಾತ್ವಂ ವಚಸೋಽಸೌ ವರೀಯಾನ್

ಸಂಜ್ಞಾತಶ್ಚೇದ್ವ್ಯಾಪ್ತಿರೇವ ಪ್ರಮಾಣಂ ॥ 2.52 ॥

ಸರ್ವತ್ರಾಭೇದಾದನಯೋಸ್ತಥಾನ್ಯತ್

ಪ್ರಾಧಾನ್ಯಮಾನಂದಮಯಃ ಶಿರಸ್ತ್ವಂ ।

ತಥೇತರೇ ತ್ವರ್ಥಸಾಮಾನ್ಯಯೋಗಾತ್

ಪ್ರಯೋಜನಾಭಾವತಯಾಽಪ್ಯಯಾಯ ತೇ ॥ 2.53 ॥

ಶಬ್ದಾತ್ತಥಾ ಹ್ಯಾತ್ಮಗೃಹೀತಿರುತ್ತರಾತ್

ತಥಾನ್ವಯಾದಿತರಾಖ್ಯಾನಪೂರ್ವಂ ।

ಅಶಬ್ದತ್ವಾದೇವಮೇತತ್ ಸಮಾನ-

ಮೇವಂ ಚ ಸಂವಿದ್ವಚನಾವಿಶೇಷಾತ್ ॥ 2.54 ॥

ತದ್ದರ್ಶನಾತ್ ಸಂಭೃತಂ ಚೈವಮೇಷೋಽನಾಮ್ನಾಯಾದ್ವೇದ್ಯಭೇದಾತ್ ಪರೇತಿ ।

ಗತೇರರ್ಥಾದುಪಪನ್ನಾರ್ಥಲೋಕೇ ಶಬ್ದಾನುಮಾನೈಃ ಸಗುಣೋಽವ್ಯಯಾತ್ಮಾ ॥ 2.55 ॥

ಯಥಾಧಿಕಾರಂ ಸ್ಥಿತಿರೇವ ಚಾಂತರಾ

ತತ್ರೈವ ಭೇದಾದ್ವಿಶಿಷನ್ಹೀತರವತ್ ।

ಅನ್ಯತ್ತಥಾ ಸತ್ಯಕೃತ್ಯಾ ತಥೈಕೇ

ಕಾಮಾದಿರತ್ರಾಯತನೇಷು ಚಾದರಾತ್ ॥ 2.56 ॥

ಉಪಸ್ಥಿತೇ ತದ್ವಚನಾತ್ ತಥಾಗ್ನೇಃ

ಸಂಲೋಪ ಏವಾಗ್ನಿಭವಃ ಪ್ರದಾನೇ ।

ಅತೋಽನ್ಯಚಿಂತಾರ್ಥಭೇದಲಿಂಗಂ ಬಲೀಯಃ

ಕ್ರಿಯಾ ಪರಂ ಚಾಸಮಾನಾಚ್ಚ ದೃಷ್ಟೇಃ ॥ 2.57 ॥

ಶ್ರುತೇರ್ಬಲಾದನುಬಂಧೇಮಖೇ ವೈ

ಭಾವಾಪತ್ತಿಶ್ಚಾತ್ಮನಶ್ಚೈಕ ಏವ ।

ತದ್ಭಾವಭಾವದುಪಲಬ್ಧಿರೀಶೇ

ಸದ್ಭಾವಭಾವಾದನುಭಾವತಶ್ಚ ॥ 2.58 ॥

ಅಂಗಾವಬದ್ಧಾ ಹಿ ತಥೈವ ಮಂತ್ರತೋ

ಭೂಮ್ನಃ ಕ್ರತೋರ್ಜಾಯತೇ ದರ್ಶನೇನ ॥ 2.59 ॥

ರೂಪಾದೇಶ್ಚ ವಿಪರ್ಯಯೇಣ ತು ದೃಶಾ ದೋಷೋಭಯತ್ರಾಪ್ಯಯಂ

ಅಗ್ರಾಹ್ಯಾಃ ಸಕಲಾನಪೇಕ್ಷ್ಯಕರಣಂ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯವಾದೇನ ಹಿ ।

ತತ್ಪ್ರಾಪ್ತಿಃ ಸಮುದಾಯಕೇಽಪಿ ಇತರೇ ಪ್ರತ್ಯಾಯಿಕೇನಾಪಿ ಯತ್

ವಿದ್ಯಾಽವಿದ್ಯಾ ಅಸತಿ ಬಲತೋ ಧುರ್ಯಮಾರ್ಯಾಭಿಶಂಸೀ ॥ 2.60 ॥

ದೋಷೋಭಯೋರಪಿ ತದಾ ಸ್ವಗಮೋಽಭ್ಯುಪೇಯಾ ।

ಸ್ಮೃತ್ಯಾ ಸತೋ ದೃಶಿ ಉದಾಸೀನವದ್ಭಜೇತ ॥ 2.61 ॥

ನಾಭಾವಾದುಪಲಬ್ಧಿತೋಽಪಿ ಭಗವದ್ವೈಧರ್ಮ್ಯಸ್ವನ್ಯಾದಿವತ್

ಭಾವೇನಾಪ್ಯುಪಲಬ್ಧಿರೀಶಿತುರಹೋ ಸಾ ವೈ ಕ್ಷಣಂ ಕಲ್ಪ್ಯತೇ ।

ಸರ್ವಾರ್ಥಾನುಪಪತ್ತಿತೋಽಪಿ ಭಗವತ್ಯೇಕಾದ್ವಿತೀಯೇ ಪುನಃ ।

ಕಾರ್ತ್ಸ್ನ್ಯೇನಾತ್ಮನಿ ನೋ ವಿಕಾರಕಲನಂ ನಿತ್ಯಂ ಪತೇರ್ಧರ್ಮತಃ ॥ 2.62 ॥

ಸಂಬಂಧಾನುಅಪಪತ್ತಿತೋಽಪಿ ಸಮಧಿಷ್ಠಾನೋಪಪತ್ತೇರಪಿ

ತಚ್ಚೈವಾಕರಣಂ ಚ ಭೋಗವಿಧುರಂ ತ್ವಂ ತತ್ತ್ವಸರ್ವಜ್ಞತಾ ।

ಉತ್ಪತ್ತೇರಪಿ ಕರ್ತುರೇವ ಕಾರಣತಯಾ ವಿಜ್ಞಾನಭಾವೋ ಯದಿ

??? ನಿಷೇಧಪ್ರತಿಪತ್ತಿತೋಽಪಿ ಮರುತಶ್ಚಾಕಾಶತಃ ಪ್ರಾಣತಃ ॥ 2.63 ॥

ಅಸ್ತಿತ್ವಂ ತದಪೀತಿ ಗೌಣಪರತಾ ವಾಕ್ಯೇಷು ಭಿನ್ನಾ ಕ್ರಿಯಾ

ಕಾರ್ಯದ್ರವ್ಯಸಮನ್ವಯಾಯಕರಣಂ ಶಬ್ದಾಚ್ಚ ಬ್ರಹ್ಮೈವ ತತ್ ।

ಶಬ್ದೇಭ್ಯೋಽಪ್ಯಮತಂ ಶ್ರುತಂ ಭವತಿ ತದ್ ಜ್ಞಾನಂ ಪರಂ ಶಾಂಭವಂ

ಯಾವಲ್ಲೋಕವಿಭಾಗಕಲ್ಪನವಶಾತ್ ಭೂತಕ್ರಮಾತ್ ಸರ್ಜತಿ ॥ 2.64 ॥

ತಸ್ಯಾಸಂಭವತೋ ಭವೇಜ್ಜಗದಿದಂ ತೇಜಃಪ್ರಸೂತಂ ಶ್ರುತಿಃ

ಚಾಪಃ ಕ್ಷ್ಮಾ ಮರುದೇವ ಖಾತ್ಮಕಥಯಂತಲ್ಲಿಂಗಸಂಜ್ಞಾನತಃ ॥ 2.65 ॥

ವಿಪರ್ಯಯೇಣ ಕ್ರಮತೋಽನ್ತರಾ ಹಿ ವಿಜ್ಞಾನಮಾನಕ್ರಮತೋ ವಿಶೇಷಾತ್ ।

ನ ಚಾತ್ಮನಃ ಕಾರಣತಾವಿಪರ್ಯಶ್ಚರಾಚರವ್ಯಾಪಕತೋ ಹಿ ಭಾವೈಃ ॥ 2.66 ॥

ನಾತ್ಮಾ ಶ್ರುತೋ ನಿತ್ಯತಾಶಕ್ತಿಯೋಗಾನ್ನಾನೇವ ಭಾಸತ್ಯವಿಕಲ್ಪಕೋ ಹಿ ।

ಸಂಜ್ಞಾನ ಏವಾತ್ರ ಗತಾಗತಾನಾಂ ಸ್ವಾತ್ಮಾನಂ ಚೋತ್ತರಣೇನಾಣುರೇವ ॥ 2.67 ॥

ಸ್ವಶಬ್ದೋನ್ಮಾನಾಭ್ಯಾಂ ಸುಖಯತಿ ಸದಾನಂದನತನುಂ

ವಿರೋಧಶ್ಚಾಂದ್ರೋಪದ್ರವ ಇವ ಸದಾತ್ಮಾ ನಿಖಿಲಗಃ ।

ಗುಣಾದಾಲೋಕೇಷು ವ್ಯತಿಕರವತೋ ಗಂಧವಹತಃ

ಪರೋ ದೃಷ್ಟೋ ಹ್ಯಾತ್ಮಾ ವ್ಯಪದಿಶತಿ ಪ್ರಜ್ಞಾನುಭವತಃ ॥ 2.68 ॥

ಯಾವಚ್ಚಾತ್ಮಾ ನೈವಾ ದೃಶ್ಯೇತ ದೋಷೈಃ

ಪುಂಸ್ತ್ವಾದಿವತ್ತ್ವಸತೋ ವ್ಯಕ್ತಿಯೋಗಾತ್ ।

ಮನೋಽನ್ಯತ್ರಾಯದಿ ಕಾರ್ಯೇಷು ಗೌಣಂ ವಿಮುಖಃ

ಕರ್ತಾ ಶಾಶ್ವತೋ ವಿಹರತಿ ಉಪಾದಾನವಶತಃ ॥ 2.69 ॥

ಅಸ್ಯಾತ್ಮವ್ಯಪದೇಶತಃ ಶ್ರುತಿರಿಯಂ ಕರ್ತೃತ್ವವಾದಂ ವದತ್

ಉಪಾಲಬ್ಧುಂ ಶಕ್ತೇರ್ವಿಪರತಿ ಸಮಾಧ್ಯಾ ಕ್ಷುಭಿತಯಾ ।

ಪರಾತ್ತತ್ತು ಶ್ರುತ್ಯಾಪ್ಯನುಕೃತಿ ಸುರತ್ವಕ್ಷುಭಿತಯಾ

ಪರೋ ಮಂತ್ರೋ ವರ್ಣೈರ್ಭಗವತಿ ಅನುಜ್ಞಾಪರಿಹರೌ ।

ತನೋಃ ಸಂಬಂಧೇನ ಪ್ರವಿಶತಿ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿಕಲನೇ ॥ 2.70 ॥

ಆಸನ್ನತೇವ್ಯತಿಕರಂ ಪರರೂಪಭೇದೇ

ಆಭಾಸ ಏವ ಸುದೃಶಾ ನಿಯತೋ ನಿಯಮ್ಯಾತ್ ।

ಆಕಾಶವತ್ ಸರ್ವಗತೋಽವ್ಯಯಾತ್ಮಾ

ಆಸಂಧಿಭೇದಾತ್ ಪ್ರತಿದೇಶಭಾವಾತ್ ॥ 2.71 ॥

ತಥಾ ಪ್ರಾಣೋ ಗೌಣಃ ಪ್ರಕೃತಿವಿಧಿಪೂರ್ವಾರ್ಥಕಲನಾ-

ದಘಸ್ತೋಯೇ ಸೃತ್ಯಃ ಪ್ರಥಿತಗತಿಶೇಷೇಣ ಕಥಿತಃ ।

ಹಸ್ತಾದಯಸ್ತ್ವಣವಃ ಪ್ರಾಣವಾಯೋಃ

ಚಕ್ಷುಸ್ತಥಾ ಕರಣತ್ವಾನ್ನ ದೋಷಃ ॥ 2.72 ॥

ಯಃ ಪಂಚವೃತ್ತಿರ್ಮನವಚ್ಚ ದೃಶ್ಯತೇ ತಥಾಣುತೋ ಜ್ಯೋತಿರಸುಶ್ಚ ಖಾನಿ ।

ಭೇದಶ್ರುತೇರ್ಲಕ್ಷಣವಿಪ್ರಯೋಗಾದಾತ್ಮಾದಿಭೇದೇ ತು ವಿಶೇಷ ವಾದಃ ॥ 2.73 ॥

ಆತ್ಮೈಕತ್ವಾತ್ ಪ್ರಾಣಗತೇಶ್ಚ ವಹ್ನೇಃ ತೇ ಜಾಗತೀವಾಶ್ರುತತ್ತ್ವಾನ್ನ ಚೇಷ್ಟಾ ।

ಭೋಕ್ತುರ್ನ ಚಾತ್ಮನ್ಯವಿದೀಕೃತಾ ಯೇ ತೇ ಧೂಮಮಾರ್ಗೇಣ ಕಿಲ ಪ್ರಯಾಂತಿ ॥ 2.74 ॥

ಚರಣಾದಿತಿ ಚಾನ್ಯಕಲ್ಪನಾಂ ಸ್ಮರಂತಿ ಸಪ್ತೈವ ಗತಿಪ್ರರೋಹಾತ್ ।

ವ್ಯಾಪಾರವೈಧುರ್ಯಸಮೂಹವಿದ್ಯಾ ತೇ ಕರ್ಮಣೈವೇಹ ತೃತೀಯಲಬ್ಧಾಂ ॥ 2.75 ॥

ತದ್ದರ್ಶನಂ ತದ್ಗದತೋಽಪ್ಯವಿದ್ಯಾ ಸವ್ಯೋಪಪತ್ತೇರುತ ದೌವಿಶೇಷಾತ್ ।

ಚಿರಂತಪಃ ಶುದ್ಧಿರತೋ ವಿಶೇಷಾತ್ ತೇ ಸ್ಥಾವರೇ ಚಾವಿಶೇಷಾರ್ಥವಾದಃ ॥ 2.76 ॥

ಸಂಧ್ಯಾಂಶಸೃಷ್ಟ್ಯಾ ಕಿಲ ನಿರ್ಮಮೇ ಜಗತ್ ಪುತ್ರೇಷು ಮಾಯಾಮಯತೋಽವ್ಯಯಾತ್ಮಾ ।

ಕೃತ್ಸ್ನಂ ಮಾಯಾಮಯಂ ತಜ್ಜಗದಿದಮಸತೋ ನಾಮರೂಪಂ ತು ಜಾತಂ ।

ಜಾಗ್ರತ್ಸ್ವಪ್ನಸುಷುಪ್ತಿತೋಽಪಿ ಪರಮಾನಂದಂ ತಿರೋಧಾನಕೃತ್ ॥ 2.77 ॥

ದೇಹಯೋಗಾತ್ ಹ್ರಸತೇ ವರ್ಧತೇ ಯಃ

ತತ್ರೈವಾನ್ಯತ್ ಪಶ್ಯತೇ ಸೋಽಥ ಬೋಧಾತ್ ।

ಸ ಶೋಶುಚಾನಸ್ಮೃತಿಶಬ್ದಬೋಧಃ ॥ 2.78 ॥

ನಾನಾಶಬ್ದಾದಿಭೇದಾತ್ ಫಲವಿವಿಧಮಹಾಕರ್ಮವೈಚಿತ್ರ್ಯಯೋಗಾತ್

ಈಷ್ಟೇ ತಾಂ ಗುಣಧಾರಣಾಂ ಶ್ರುತಿಹಿತಾಂ ತದ್ದರ್ಶನೋದ್ಬೋಧತಃ ।

ತದ್ದರ್ಶನಾತ್ ಸಿದ್ಧಿತ ಏವ ಸಿದ್ಧ್ಯತೇ ಆಚಾರಯೋಗಾದೃತತಚ್ಛ್ರುತೇಶ್ಚ ॥ 2.79 ॥

ವಾಚಾ ಸಮಾರಂಭಣತೋ ನಿಯಾಮತಃ

ತಸ್ಯಾಧಿಕಾಪ್ರಾತ್ವಕಸ್ಯೋಪದೇಶಾತ್ ।

ತುಲ್ಯಂ ದೃಶಾ ಸರ್ವತಃ ಸ್ಯಾದ್ವಿಭಾಗಃ

ಅಧ್ಯಾಪಯಾತ್ರಾನ್ನವಿಶೇಷತಸ್ತು ತೇ ॥ 2.80 ॥

ಕಾಮೋಪಮರ್ದೇನ ತದೂರ್ಧ್ವರೇತಸಾ

ವಿಮರ್ಶತೋ ಯಾತಿ ಸ್ವತತ್ತ್ವತೋಽನ್ಯಃ ।

ಅನುಷ್ಠೇಯಂ ಚಾನ್ಯತ್ ಶ್ರುತಿಶಿರಸಿ ನಿಷ್ಠಾಭ್ರಮವಶಾತ್ ।

ವಿಧಿಸ್ತುತ್ಯಾ ಭಾವಂ ಪ್ರವದತಿ

ರಥಾಗ್ನೇರಾಧಾನಮನುವದತಿ ಜ್ಞಾನಾಂಗಮಪಿ ಚ ॥ 2.81 ॥

ಪ್ರಾಣಾತ್ಯಯೇ ವಾಪಿ ಸಮಂ ತಥಾನ್ನಂ

ಅಬಾಧತಃ ಸ್ಮೃತಿತಃ ಕಾಮಕಾರೇ ।

ವಿಹಿತಾಶ್ರಮಕರ್ಮತಃ ಸಹೈವ ಕಾರ್ಯಾತ್

ತಥೋಭಯೋರ್ಲಿಂಗಭಂಗಂ ಚ ದರ್ಶಯೇತ್ ॥ 2.82 ॥

ತಥಾಂತರಾ ಚಾಪಿ ಸ್ಮೃತೇರ್ವಿಶೇಷತಃ

ಜ್ಯಾಯೋಽಪಿ ಲಿಂಗಾಭಯಭಾವನಾಧಿಕಾ ।

ಸೈವಾಧಿಕಾರಾದರ್ಶನಾತ್ ತದುಕ್ತಂ

ಆಚಾರತಃ ಸ್ವಾಮಿನ ಈಜ್ಯವೃತ್ತ್ಯಾ ॥ 2.83 ॥

ಸ್ಮೃತೇ ಋತ್ವಿಕ್ಸಹಕಾರ್ಯಂ ಚ ಕೃತ್ಸ್ನಂ ।

ತನ್ಮೌನವಾಚಾ ವಚನೇನ ಕುರ್ವನ್ ।

ತದೈಹಿಕಂ ತದವಸ್ಥಾಧೃತೇಶ್ಚ ॥ 2.84 ॥

ಆವೃತ್ತ್ಯಾಪ್ಯಸಕೃತ್ತಥೋಪದಿಶತಿ ಹ್ಯಾತ್ಮನ್ನುಪಾಗಚ್ಛತಿ

ಗ್ರಾಹಂ ಯಾತಿ ಚ ಶಾಸ್ತ್ರತೋ ಪ್ರತೀಕಕಲನಾತ್ ಸಾ ಬ್ರಹ್ಮದೃಷ್ಟಿಃ ಪ್ರಭೋಃ ।

ಆದಿತ್ಯಾದಿಕೃತೀಷು ತಥಾ ಸತೀರಪಿ ಕರ್ಮಾಂಗತಾಧ್ಯಾನತಃ

ತಸ್ಮಾಚ್ಚಾಸ್ಥಿರತಾಂ ಸ್ಮರಂತಿ ಚ ಪುನರ್ಯತ್ರೈವ ತತ್ರ ಶ್ರುತಾ ॥ 2.85 ॥

ಆಪ್ರಾಯಣಾತ್ ತತ್ರ ದೃಷ್ಟಂ ಹಿ ಯತ್ರ ತತ್ರಾಗಮಾತ್ ಪೂರ್ವಯೋಽಶ್ಲೇಷನಾಶೌ ।

ತಥೇತರಸ್ಯಾಪಿ ಪತೇದಸಂಸೃತೌ ಅನಾರಬ್ಧಾಗ್ನಿಹೋತ್ರಾದಿಕಾರ್ಯೇ ॥ 2.86 ॥

ಅತೋಽನ್ಯೇಷಾಮುಭಯೋರ್ಯತ್ರ ಯೋಗಾತ್

ವಿದ್ಯಾಭೋಗೇನ ವಾಙ್ಮನಸೀ ದರ್ಶನಾಚ್ಚ ।

ಸರ್ವಾಣ್ಯನುಮನಸಾ ಪ್ರಾಣ ಏವ

ಸೋಽಧ್ಯಕ್ಷೇತ ಉಪದರ್ಶೇನ ಕಚ್ಚಿತ್ ॥ 2.87 ॥

ಸಮಾನವೃತ್ತ್ಯಾ ಕ್ರಮತೇ ಚಾಸು ವೃತ್ತ್ಯಾ

ಸಂಸಾರತೋ ವ್ಯಪದೇಶೋಪಪತ್ತೇಃ ।

ಸೂಕ್ಷ್ಮಪ್ರಮಾಣೋಪಮರ್ದೋಪಲಬ್ಧಸ್ಥಿತಿಶ್ಚ

ತಥೋಪಪತ್ತೇರೇಷ ಊಷ್ಮಾ ರಸೈಕೇ ॥ 2.88 ॥

ಅತ್ರ ಸ್ಮರ್ಯನಾನುಪರತಾವಿಧಿವಾಕ್ಯಸಿದ್ಧೇ-

ರ್ವೈಯಾಸಕಿರ್ಮುನಿರೇಷೋವ್ಯಯಾತ್ಮಾ ।

ಅವಿಭಾಗೋ ವಚನಾದ್ಧಾರ್ದ ಏವ

ರಶ್ಮ್ಯನುಸಾರೀ ನಿಶಿತೋ ದಕ್ಷಿಣಾಯನೇ ।

ಯೋಗಿನಃ ಪ್ರತಿಸೃತೈಸ್ತಥಾರ್ಚಿರಾತ್

ವಾಯುಮದ್ಘಟಿತೋ ವರುಣೇನ ॥ 2.89 ॥

ಅತಿವಾಹಿಕವಿಧೇಸ್ತದಲಿಂಗಾತ್ ತದ್ವದತ್ರ ಉಭಯೋರಪಿ ಸಿದ್ಧಿಃ ।

ತದ್ವೈತೇನ ಗತಿರಪ್ಯುಪಾವೃತೋ ವಿಶೇಷಸಾಮೀಪ್ಯಸಕಾರ್ಯಹೇತೌ ॥ 2.90 ॥

ಸ್ಮೃತಿಸ್ತಥಾಽನ್ಯೋಽಪಿ ಚ ದರ್ಶನೇನ ಕಾಯೇ ತಥಾ ಪ್ರತಿಪತ್ತಿಪ್ರತೀಕಃ ।

ವಿಶೇಷದೃಷ್ಟ್ಯಾ ಸಂಪದಾವಿರ್ಭವೇನ ಸ್ವೇನಾಂಶತ್ವಾನ್ಮುಕ್ತಿವಿಜ್ಞಾನತೋ ಹಿ ॥ 2.91 ॥

ಆತ್ಮಪ್ರಕಾಶಾದವಿಭಾಗೇನ ದೃಷ್ಟಃ ತದ್ಬ್ರಹ್ಮಣೋಽನ್ಯದ್ದ್ಯುತಿತನ್ಮಾತ್ರತೋಽನ್ಯಃ ।

ಉಪನ್ಯಾಸಾದನ್ಯಸಂಕಲ್ಪಭೂತ್ಯಾ ರಥವಾನ್ಯೋಽಪ್ಯುಥಾಹ ॥ 2.92 ॥

ಭಾವಮನ್ಯೋ ಉಭಯಂ ನ ಸ್ವಭಾವಾ

ಭಾವೇ ಸಂಪತ್ತಿರೇವಂ ಜಗತ್ ಸ್ಯಾತ್ ।

ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷೇಣೋಪದೇಶಾತ್ ಸ್ಥಿತಿರಪಿ

ಜಗತೋ ವ್ಯಕ್ತಿಭಾವಾದುಪಾಸಾ

ಭೇದಾಭಾಸಸ್ಥಿತಿರವಿಕಾರಾವರ್ತಿರಿತಿ ಚ ॥ 2.93 ॥

ತಥಾ ದೃಷ್ಟೇರ್ದ್ರಷ್ಟುರ್ವಿಪರೀತದೃಷ್ಟೇಃ ಶ್ರುತಿವಶಾತ್

ತಥಾ ಬುದ್ಧೇರ್ಬೋದ್ಧಾ ಭವತಿ ಅನುಮಾನೇನ ಹಿ ಬುಧಃ ।

ಭೋಗೇ ಸಾಮಾನ್ಯಲಿಂಗಾತ್ ಶಿವಭಜನಭವೇ ಮಾನ್ಯಮನಸಾ

ಅನಾವೃತ್ತಿಃ ಶಬ್ದೋ ಭವತಿ ವಿಧಿವಾಕ್ಯೇನ ನಿಯತಂ ॥ 2.94 ॥

ತವೋಕ್ತಃ ಸೂತ್ರಾಣಾಂ ವಿಧಿರಪಿ ಚ ಸಾಮಾನ್ಯಮುಭಯ-

ಪ್ರಕೃಷ್ಟ ಶ್ರುತ್ಯೈವ ಪ್ರಭವತಿ ಮಹಾನಂದಸದನೇ ॥ 2.95 ॥

ಸ್ಕಂದಃ –

ತ್ರಿನೇತ್ರವಕ್ತ್ರಸುಚರಿತ್ರರೂಪಂ ಮಂತ್ರಾರ್ಥವಾದಾಂಬುಜಮಿತ್ರರೂಪಾಃ ।

ಪ್ರಹೃಷ್ಟರೂಪಾ ಮುನಯೋ ವಿತೇನಿರೇ ಮತಾನುಸಾರೀಣ್ಯಥ ಸೂತ್ರಿತಾನಿ ॥ 2.96 ॥

ನ ತಾನಿ ಬುದ್ಧ್ಯುದ್ಭವಬೋಧದಾನಿ ವಿಶ್ವೇಶಪಾದಾಂಬುಜಭಕ್ತಿದಾನಿ ॥ 2.97 ॥

॥ ಇತಿ ಶ್ರೀಶಿವರಹಸ್ಯೇ ಶಂಕರಾಖ್ಯೇ ಷಷ್ಠಾಂಶೇ ಶಿವೇನ

ಋಭುಂ ಪ್ರತಿ ಸೂತ್ರೋಪದೇಶೋ ನಾಮ ದ್ವಿತೀಯೋಽಧ್ಯಾಯಃ ॥